A. Tìm giá trị lớn nhất,nhỏ nhất của hàm số
Bài toán 1: Tìm giá trị lớn nhất , nhỏ nhất của hàm số trên miền các định hay một khoảng.
Phương pháp:
- Tìm tập xác định
- Tính
- Giải phương trình
(các điểm tới hạn ) và tính giá trị tại các điểm tới hạn .
- Lập bảng biến thiên , căn cứ bảng biến thiên
GTLN,GTNN.
Bài toán 2: Tìm GTLN,GTNN của hàm số trên một đoạn ?
Phương pháp:
- Tính
- Giải phương trình
, để tìm các nghiệm
- Tính các giá trị
và
- GTLN là số lớn nhất trong các giá trị vừa tìm
- GTNN là số bé nhất trong các giá trị vừa tìm.
Ví dụ:
a) Tìm giá trị lớn nhất , giá tẹi nhỏ nhất của hàm số:
b) Tìm giá trị lớn nhất , giá tẹi nhỏ nhất của hàm số: trên đoạn
Hướng dẩn giải:
a)
- Tập xác định : D=[0;2]
- Bảng biến thiên:( các em tự lập)
- Kết luận:
b)
- Ta có
,
,
- Kết luận:
Bài tập rèn luyện:
Bài 1: Tìm GTLN,GTNN của hàm số
a) trên đoạn
.
b) trên đoạn
.
c) trên đoạn
.
Bài 2: Tìm GTLN,GTNN của hàm số
a) trên đoạn
.
b) trên đoạn
.
c)
d) trên đoạn
.
Bài 3: Tìm GTLN,GTNN của hàm số
a)
b)
c)
B. Tìm điều kiện để hàm số y = f(x,m) có GTLN (GTNN) trên đoạn [a; b] là một số cho trước
Phương pháp giải:
Giả sử bài toán yêu cầu: Tìm giá trị của tham số để hàm số
có giá trị lớn nhất (giá trị nhỏ nhất ) trên đoạn
là
(là m), ta có thể tiến hành theo một tring các cách sau.
Chú ý: Hàm số liên tục trên
Cách 1:
- Tính đạo hàm
- Gải phương trình
để tìm các nghiệm
- Tính các giá trị
và
- Từ các kết quả trên, xác định GTLN (GTNN) của hàm số , giả sử là
- Giải phương trình
để tìm nghiệm
- Nêu kết luận cho bài toán để hoàn tất bài toán.
Cách 2:
- Xác định điều kiện để bất phương trình :
được thỏa mãn
- Giải điều kiện vừa tìm để xác định các giá trị của
thỏa điều kiện vừa nêu
- Xác định điều kiện để phương trình:
có nghiệm
- Giải điều kiện vừa tìm để xác định các giá trị của
thỏa điều kiện
- So sánh các giá trị của m tìm được ở các bước 2 và 3 để chọn ra giá trị m thỏa bài toán
- Nêu kết luận cho bài toán để hoàn tất bài toán.
Cách 3:
- Tính đạo hàm
- Giải phương trình
để tìm các nghiệm
- Tính các giá trị
và
- Lần lượt giải các phương trình:
để tìm các nghiệm
của chúng
- Thay
vào hàm số và kiểm tra trực tiếp xem giá trị
thực sự thỏa bài toán để nhận hoặc loại giá trị
- Nêu kết luận cho bài toán để hoàn tất bài toán.
Bài tập 1:
Xét hàm số: . Xác định giá trị của tham số $latex m$ sao cho hàm số giá trịlớn nhất trên
là
Hướng dẩn giải:
- Ta có đạo hàm
:
, vậy
x=m
- Nhận xét rằng :
,
- Do vậy hàm số đạt giá trị lớn nhất trên
hoặc tại
hoặc tại
, suy ra
(1)
(2)
- Do
, nên từ (1) suy ra
- Do
, nên từ (2) suy ra
Với , thay vào hàm số ta được:
.
Bảng biến thiên: (các em tự lập)
Vậy giá trị lớn nhất của hàm số trên là
, suy ra
không thỏa bài toán
Suy ra loại
Với , thay vào hàm số ta được :
Bảng biến thiên: (các em tự lập)
Vậy giá trị lớn nhất của hàm số trên là
Suy ra giá trị thỏa mãn bài toán .
- Kết luận: Giá trị cần tìm :
